مرجع کامل اطلس
اطلس یکی از جدیدترین محصولات سایپا در خانواده خودروهای اقتصادی و شهری است که با هدف ارائه محصولی بهروزتر نسبت به برخی خودروهای قدیمیتر این شرکت وارد بازار شد. این خودرو از نظر ابعاد و ساختار کلی در محدوده خودروهای شهری کوچک قرار میگیرد، اما در طراحی ظاهری، امکانات رفاهی و برخی تجهیزات، تلاش شده تا تجربهای مدرنتر از محصولات اقتصادی قبلی سایپا ارائه شود.
اطلس از همان ابتدا بهدلیل شباهتهای فنی و پلتفرمی با برخی محصولات شناختهشده سایپا، توجه زیادی را به خود جلب کرد. با این حال، این خودرو را نمیتوان صرفاً یک نسخه تغییر ظاهر یافته از محصولات قبلی دانست؛ زیرا در بخشهایی مانند طراحی بدنه، کابین، تجهیزات ایمنی و رفاهی و برخی جزئیات فنی، تفاوتهایی میان اطلس و خودروهایی مانند کوییک و ساینا وجود دارد.
از طرف دیگر، تنوع تیپها و تجهیزات باعث شده هنگام خرید خودرو یا سفارش قطعات، شناخت دقیق نسخه مورد استفاده اهمیت زیادی داشته باشد. ممکن است یک قطعه در یک نسخه از اطلس قابل استفاده باشد اما در نسخه دیگری تفاوت داشته باشد. این موضوع بهخصوص در قطعات مرتبط با تجهیزات برقی، کابین، سیستمهای کنترلی، امکانات رفاهی و برخی اجزای بدنه اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در این راهنمای جامع، قرار است اطلس را از زوایای مختلف بررسی کنیم؛ از معرفی خودرو و مدلهای مختلف آن گرفته تا مشخصات فنی، موتور، گیربکس، سیستم برق، جلوبندی، ترمز، سیستم تعلیق، قطعات مصرفی و لوازم یدکی. همچنین در ادامه به سراغ تفاوت نسخههای مختلف اطلس، از مدلهای مجهز به گیربکس دستی گرفته تا نسخههای اتوماتیک و مدلهایی با امکاناتی مانند سانروف خواهیم رفت.
هدف این صفحه این است که به یک مرجع کامل برای مالکان و خریداران اطلس تبدیل شود؛ مرجعی که بتوانید برای شناخت خودرو، نگهداری بهتر، پیدا کردن علت خرابیها و انتخاب قطعه مناسب به آن مراجعه کنید.
اطلس سایپا چیست و چه جایگاهی در محصولات سایپا دارد؟
اطلس را میتوان یکی از تلاشهای سایپا برای بهروزرسانی سبد محصولات خود در بخش خودروهای شهری اقتصادی دانست. بازار خودرو در سالهای اخیر تغییرات زیادی داشته و خریداران، حتی در محدوده خودروهای اقتصادی، انتظار امکانات بیشتری نسبت به گذشته دارند. طراحی ظاهری بهروزتر، امکانات رفاهی بیشتر، تجهیزات ایمنی بهتر و کابین مدرنتر از جمله مواردی هستند که در انتخاب خودرو نقش مهمی پیدا کردهاند.
اطلس نیز در همین شرایط وارد بازار شد تا در کنار سایر محصولات سایپا، پاسخگوی بخشی از نیاز خریدارانی باشد که به دنبال یک خودروی شهری جمعوجور با طراحی جدیدتر هستند. از نظر ابعاد، اطلس همچنان یک خودرو مناسب استفاده شهری محسوب میشود. اندازه نسبتاً جمعوجور آن باعث میشود برای تردد روزمره، رفتوآمد در خیابانهای شلوغ و پارک کردن در فضاهای محدود گزینهای کاربردی باشد. در عین حال، طراحی بدنه نسبت به نسلهای قدیمیتر محصولات اقتصادی سایپا تغییر کرده و ظاهر خودرو تلاش میکند حس مدرنتری را منتقل کند.
اما اهمیت اطلس فقط به ظاهر آن محدود نمیشود. برای مالکان این خودرو، موضوع مهم دیگری نیز وجود دارد و آن، دسترسی به قطعات و خدمات پس از فروش است. هر خودرویی که وارد بازار میشود، به مرور زمان یک بازار قطعات یدکی و تعمیرات برای خود ایجاد میکند. در مورد اطلس نیز با افزایش تعداد خودروهای در حال تردد، تقاضا برای قطعات مصرفی، موتوری، برقی، جلوبندی، بدنه و تجهیزات کابین بیشتر خواهد شد. این موضوع باعث میشود شناخت ساختار فنی و تفاوت تیپهای اطلس برای مالکان اهمیت زیادی داشته باشد.
معرفی مدلها و نسخههای مختلف اطلس
یکی از موضوعاتی که در هنگام خرید اطلس یا سفارش لوازم یدکی آن باید به آن توجه کرد، تفاوت میان نسخههای مختلف خودرو است.
در بازار ممکن است اطلس را با نامهای مختلفی مانند نسخه دستی، اتوماتیک یا مدلهای مجهزتر معرفی کنند. برخی کاربران نیز هنگام جستوجوی خودرو از عباراتی مانند «اطلس سانروفدار» استفاده میکنند. این تفاوتها فقط در ظاهر خودرو خلاصه نمیشوند. نوع گیربکس، تجهیزات رفاهی، سیستمهای الکترونیکی و برخی قطعات مربوط به کابین میتوانند باعث شوند یک قطعه برای یک نسخه مناسب باشد اما برای نسخه دیگر نیاز به بررسی داشته باشد. به همین دلیل در این راهنما، اطلس را بهصورت یک خانواده در نظر میگیریم و در ادامه، هر نسخه را بر اساس مشخصات و تجهیزات آن بررسی خواهیم کرد.
اطلس با گیربکس دستی
نسخههای دستی اطلس برای کاربرانی طراحی شدهاند که همچنان گیربکس دستی را برای استفاده روزمره ترجیح میدهند. گیربکس دستی در بازار ایران به دلیل ساختار سادهتر، هزینه نگهداری قابل پیشبینیتر و تعمیرپذیری مناسب، همچنان طرفداران زیادی دارد. در این نسخه، راننده کنترل تعویض دنده را در اختیار دارد و عملکرد خودرو تا حد زیادی به نحوه استفاده از کلاچ و تعویض صحیح دنده وابسته است. یکی از نکات مهم در نگهداری نسخه دستی، توجه به وضعیت دیسک و صفحه کلاچ است. رانندگی مداوم با کلاچ نیمهگرفته، نگه داشتن خودرو با کلاچ در سربالایی و شتابگیریهای سنگین میتواند باعث کاهش عمر مجموعه کلاچ شود. از طرف دیگر، گیربکس دستی نیز مانند هر مجموعه مکانیکی دیگری به روغن مناسب و بازدید دورهای نیاز دارد.
اطلس اتوماتیک
نسخه اتوماتیک اطلس برای کاربرانی جذابتر است که بخش زیادی از رانندگی خود را در ترافیک شهری انجام میدهند و ترجیح میدهند درگیر تعویض مداوم دنده و گرفتن کلاچ نباشند. مهمترین تفاوت نسخه اتوماتیک با مدل دستی، نوع مجموعه انتقال قدرت است. این تفاوت باعث میشود روش نگهداری، نوع روغن مصرفی و برخی قطعات مربوط به گیربکس متفاوت باشد. در خودروهای اتوماتیک، استفاده از روغن مناسب و رعایت اصول نگهداری اهمیت بسیار زیادی دارد. تأخیر در سرویس یا استفاده از روغن نامناسب میتواند روی عملکرد گیربکس تأثیر بگذارد و هزینه تعمیرات را افزایش دهد. همچنین هنگام خرید قطعات، باید توجه داشت که برخی قطعات مرتبط با سیستم انتقال قدرت نسخه اتوماتیک با مدل دستی یکسان نیستند. به همین دلیل اگر قصد خرید قطعه برای اطلس اتوماتیک را دارید، بهتر است نوع دقیق خودرو و گیربکس را هنگام ثبت سفارش اعلام کنید.
اطلس مجهز به سانروف
سانروف یکی از امکاناتی است که برای بسیاری از خریداران خودرو جذابیت دارد. وجود سانروف علاوه بر ایجاد حس بهتر در کابین، میتواند نور طبیعی بیشتری وارد فضای داخلی خودرو کند. اما از دیدگاه نگهداری و لوازم یدکی، سانروف فقط یک آپشن ساده نیست. این مجموعه شامل قطعات مکانیکی، ریلها، موتور یا مکانیزم حرکتی، آببندیها، شیشه و قطعات مرتبط با سیستم تخلیه آب است. بنابراین اگر خودروی شما به سانروف مجهز است، هنگام بروز مشکل باید علاوه بر بخشهای معمول خودرو، وضعیت قطعات اختصاصی سانروف نیز بررسی شود. برای مثال، اگر سانروف بهدرستی باز یا بسته نمیشود، مشکل ممکن است از موتور، ریل، سیستم انتقال حرکت یا حتی تجمع آلودگی در مسیرهای حرکتی باشد. همچنین آببندی مناسب سانروف اهمیت زیادی دارد. ورود آب به کابین نهتنها باعث آسیب به تودوزی و سقف خودرو میشود، بلکه در صورت نفوذ رطوبت به بخشهای برقی میتواند مشکلات پیچیدهتری ایجاد کند.
مقایسه کلی نسخههای مختلف اطلس
| ویژگی | اطلس دستی | اطلس اتوماتیک | اطلس مجهز به سانروف |
|---|---|---|---|
| نوع انتقال قدرت | دستی | اتوماتیک | بسته به تیپ خودرو |
| مناسب برای | استفاده شهری و اقتصادی | رانندگی راحتتر در ترافیک | کاربرانی که امکانات رفاهی بیشتر میخواهند |
| کنترل تعویض دنده | توسط راننده | توسط سیستم گیربکس | بسته به نوع گیربکس |
| هزینه نگهداری گیربکس | معمولاً سادهتر | نیازمند سرویس تخصصیتر | وابسته به نوع گیربکس |
| کلاچ | دارد | بسته به نوع گیربکس | بسته به نوع گیربکس |
| سانروف | بسته به تیپ | بسته به تیپ | دارد |
| قطعات اختصاصی | قطعات سیستم کلاچ و گیربکس دستی | قطعات مربوط به گیربکس اتوماتیک | مجموعه قطعات سانروف و متعلقات |
| نکته مهم در خرید قطعه | اعلام مدل و سال خودرو | اعلام دقیق نوع گیربکس | اعلام وجود سانروف و تیپ خودرو |
نکته مهم: «اتوماتیک بودن» و «سانروفدار بودن» لزوماً دو دسته کاملاً جدا از یکدیگر نیستند. یک نسخه اتوماتیک ممکن است بسته به تیپ و سطح تجهیزات، امکاناتی مانند سانروف نیز داشته باشد. بنابراین هنگام سفارش قطعات، بهتر است مشخصات دقیق خودرو اعلام شود و صرفاً به عبارتهایی مانند «اطلس اتومات» یا «اطلس سانروفدار» اکتفا نشود.
طراحی ظاهری اطلس؛ ترکیبی از زبان طراحی جدید و ساختار شهری
یکی از نخستین مواردی که در اطلس توجه مخاطب را جلب میکند، طراحی ظاهری آن است. در نمای جلو، چراغها، جلوپنجره و سپر نسبت به برخی محصولات قدیمیتر سایپا طراحی متفاوتی دارند و تلاش شده ظاهر خودرو مدرنتر و امروزیتر به نظر برسد. فرم چراغها و خطوط روی بدنه باعث شده اطلس از نظر ظاهری شخصیت مستقلتری نسبت به برخی محصولات قبلی پیدا کند. در نمای جانبی نیز فرم کلی خودرو همچنان نشاندهنده یک خودروی شهری جمعوجور است. ارتفاع مناسب بدنه و ابعاد خودرو باعث شده استفاده روزمره از آن در محیط شهری راحت باشد.
در قسمت عقب نیز طراحی چراغها و سپر، ظاهر خودرو را از محصولات قدیمیتر متمایز میکند. با این حال، برای مالکان خودرو یک موضوع مهمتر از طراحی وجود دارد؛ یعنی دسترسی به قطعات بدنه. قطعاتی مانند سپر، چراغ، گلگیر، کاپوت، جلوپنجره و آینههای جانبی ممکن است در اثر تصادف یا آسیبهای روزمره نیاز به تعویض داشته باشند. به همین دلیل با افزایش تعداد اطلسهای موجود در بازار، تأمین قطعات بدنه آن نیز اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
کابین اطلس و تجهیزات داخلی
فضای داخلی خودرو یکی از بخشهایی است که مالک در استفاده روزمره بیشترین تماس را با آن دارد. فرمان، داشبورد، پنلهای درها، صندلیها، دستهدنده، کلیدهای کنترلی و سیستم تهویه، همگی قطعاتی هستند که در طول زمان در معرض استفاده مداوم قرار میگیرند. فرسودگی این قطعات همیشه به معنای خرابی فنی نیست. گاهی استفاده طولانیمدت باعث ساییدگی روکش فرمان یا دستهدنده میشود و گاهی تابش مستقیم نور خورشید باعث تغییر رنگ یا ترک خوردن قطعات پلاستیکی میشود. در نسخههایی که تجهیزات بیشتری دارند، تعداد قطعات الکترونیکی داخل کابین نیز بیشتر میشود. این موضوع باعث میشود در هنگام تعمیر یا تعویض قطعات برقی، شناخت دقیق تیپ خودرو اهمیت بیشتری داشته باشد.
چرا شناخت دقیق تیپ اطلس هنگام خرید لوازم یدکی اهمیت دارد؟
این سؤال شاید در نگاه اول ساده باشد، اما برای مالکان اطلس اهمیت زیادی دارد. فرض کنید قصد خرید یک قطعه برقی را دارید. اگر قطعه موردنظر در تمام نسخههای اطلس یکسان باشد، انتخاب ساده است. اما اگر قطعه مربوط به یک سیستم خاص باشد، ممکن است نسخههای مختلف خودرو از قطعات متفاوتی استفاده کنند. همین موضوع درباره قطعات مربوط به گیربکس، سیستمهای کنترلی، تجهیزات رفاهی و برخی قطعات کابین نیز صدق میکند.
بنابراین بهتر است هنگام سفارش قطعات، اطلاعات زیر را در اختیار فروشنده قرار دهید:
- مدل خودرو
- سال تولید
- نوع گیربکس
- تیپ خودرو در صورت مشخص بودن
- داشتن یا نداشتن سانروف
- در صورت نیاز، شماره شاسی یا VIN
این اطلاعات کمک میکند قطعه دقیقتری انتخاب شود و احتمال ارسال قطعه اشتباه کاهش پیدا کند.
اطلس برای چه کسانی مناسب است؟
اطلس در درجه اول یک خودروی شهری است و میتواند برای افرادی که استفاده روزمره، رفتوآمد درونشهری و هزینه نگهداری منطقی برایشان اهمیت دارد، گزینه قابل بررسی باشد. افرادی که بیشتر در ترافیک شهری رانندگی میکنند ممکن است نسخه اتوماتیک را ترجیح دهند، در حالی که کسانی که سادگی ساختار و هزینههای قابل پیشبینیتر تعمیرات برایشان مهم است، ممکن است نسخه دستی را انتخاب کنند. از طرف دیگر، خریدارانی که به امکانات رفاهی توجه بیشتری دارند، معمولاً به سراغ نسخههای مجهزتر میروند. در هر صورت، انتخاب میان نسخههای مختلف اطلس تا حد زیادی به نوع استفاده، بودجه، میزان رانندگی شهری و اهمیت امکانات رفاهی برای مالک بستگی دارد.
مشخصات فنی اطلس سایپا؛ بررسی موتور، گیربکس، سیستم سوخترسانی و قوای محرکه
بعد از آشنایی کلی با اطلس و نسخههای مختلف آن، حالا وقت آن است که وارد بخش فنی خودرو شویم. برای یک مالک خودرو، دانستن مشخصات موتور و گیربکس فقط یک موضوع تخصصی نیست؛ این اطلاعات مستقیماً روی نحوه نگهداری، هزینههای سرویس، انتخاب روغن و قطعات مصرفی و حتی شیوه رانندگی تأثیر میگذارد.
اطلس از خانواده خودروهای شهری سایپا است و در بخش قوای محرکه، از پیشرانهای استفاده میکند که ریشه آن را میتوان در خانواده موتورهای مورد استفاده در محصولات اقتصادی سایپا دنبال کرد، اما با بهبودها و تغییراتی که با هدف ارتقای عملکرد و هماهنگی بیشتر با استانداردهای جدیدتر انجام شده است. شناخت این موتور اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از قطعات مصرفی و موتوری اطلس مستقیماً به ساختار همین پیشرانه مربوط میشوند. در نتیجه، هنگام خرید قطعاتی مانند تسمهها، فیلترها، شمع، قطعات سیستم خنککاری یا اجزای مربوط به سوخترسانی، باید مشخصات دقیق خودرو و موتور در نظر گرفته شود. از طرف دیگر، تفاوت میان نسخههای دستی و اتوماتیک باعث میشود بخش انتقال قدرت در این خودروها یکسان نباشد. به همین دلیل در ادامه، موتور و گیربکس را جداگانه بررسی میکنیم.
مشخصات فنی کلی اطلس
مشخصات دقیق خودرو ممکن است با توجه به تیپ و سال تولید متفاوت باشد، اما در حالت کلی، اطلس در دسته خودروهای کوچک شهری قرار میگیرد و از پیشرانه چهار سیلندر بنزینی با حجم حدود 1.5 لیتر استفاده میکند. این موتور برای استفاده روزمره و شرایط رانندگی شهری طراحی شده است. هدف اصلی آن ارائه ترکیبی متعادل از مصرف سوخت، هزینه نگهداری و توان مورد نیاز برای استفاده معمولی است.
| مشخصه | توضیح |
|---|---|
| نوع خودرو | هاچبک شهری |
| نوع موتور | بنزینی، چهار سیلندر |
| حجم موتور | حدود 1.5 لیتر |
| سیستم سوخترسانی | انژکتوری |
| انتقال قدرت | دستی یا اتوماتیک، بسته به تیپ |
| محور محرک | جلو |
| نوع استفاده | شهری و خانوادگی |
| استاندارد آلایندگی | بسته به سال و نسخه تولید |
| سیستم ترمز | دیسکی در جلو و مجموعه ترمز عقب متناسب با تیپ |
| فرمان | سیستم فرمان برقی یا متناسب با تیپ و نسخه |
| سیستم تعلیق | مستقل در جلو و محور پیچشی در عقب |
اعداد و مشخصات دقیق فنی، به تیپ خودرو و نسخه تولیدی بستگی دارد و هنگام خرید قطعه بهتر است مشخصات خودرو با اطلاعات درجشده در اسناد خودرو یا شماره شاسی تطبیق داده شود.
موتور اطلس؛ قلب تپنده خودرو
موتور مهمترین مجموعه مکانیکی اطلس است و تقریباً تمام عملکرد خودرو به سلامت آن وابسته است. از روشن شدن خودرو گرفته تا شتابگیری، مصرف سوخت، عملکرد کولر و حتی شارژ باتری، همگی به عملکرد صحیح موتور و مجموعههای جانبی آن ارتباط دارند. موتور اطلس یک پیشرانه چهار سیلندر بنزینی است که برای استفاده در خودروهای شهری طراحی شده است. ساختار چهار سیلندر باعث میشود موتور در مقایسه با پیشرانههای سه سیلندر، از نظر نرمی عملکرد و تعادل ذاتی شرایط متفاوتی داشته باشد. حجم موتور در محدوده 1.5 لیتر قرار دارد و همین حجم باعث شده توان تولیدی برای استفاده روزمره شهری و خانوادگی مناسب باشد.
در رانندگی معمولی، چیزی که بیشتر از قدرت خام موتور اهمیت دارد، نحوه تحویل گشتاور و هماهنگی موتور با گیربکس است. خودرویی که موتور قدرتمندی داشته باشد اما انتقال قدرت مناسبی نداشته باشد، لزوماً تجربه رانندگی بهتری ارائه نمیدهد. در اطلس نیز هماهنگی میان موتور و گیربکس، بهخصوص در نسخه اتوماتیک، اهمیت زیادی دارد.
سیستم سوخترسانی اطلس
برای اینکه موتور بتواند بهدرستی کار کند، باید ترکیب مناسبی از هوا و سوخت وارد محفظه احتراق شود. این وظیفه بر عهده سیستم سوخترسانی و مدیریت موتور است. در اطلس، سیستم انژکتوری وظیفه تأمین سوخت را بر عهده دارد. در این سیستم، مقدار سوخت تزریقشده باید با توجه به شرایط مختلف موتور تنظیم شود.
برای مثال، زمانی که خودرو سرد است، مقدار سوخت مورد نیاز با زمانی که موتور به دمای کاری رسیده متفاوت خواهد بود. همچنین هنگام شتابگیری، حرکت در سربالایی یا رانندگی با بار زیاد، نیاز موتور به سوخت تغییر میکند. اینجاست که ECU و سنسورهای مختلف وارد عمل میشوند. ECU اطلاعات مختلفی مانند دمای موتور، موقعیت دریچه گاز، میزان هوای ورودی و شرایط احتراق را دریافت کرده و بر اساس این اطلاعات، عملکرد موتور را مدیریت میکند. به همین دلیل خرابی یک سنسور کوچک میتواند روی عملکرد کل خودرو تأثیر بگذارد.
برای مثال، اگر سنسور دمای موتور اطلاعات اشتباه ارسال کند، ECU ممکن است تصور کند موتور هنوز سرد است یا بیش از حد گرم شده است. در نتیجه، میزان سوخت تزریقی یا عملکرد فن میتواند دچار اختلال شود. به همین دلیل هنگام بروز علائمی مانند افزایش مصرف سوخت، ریپ زدن، بد روشن شدن یا نوسان دور موتور، نباید بدون عیبیابی اقدام به تعویض قطعات کرد.
فیلتر هوا و تأثیر آن بر عملکرد موتور
یکی از سادهترین قطعات سیستم موتور، فیلتر هوا است؛ اما همین قطعه ساده نقش مهمی در عملکرد صحیح موتور دارد. موتور برای احتراق به هوای تمیز نیاز دارد. اگر فیلتر هوا بیش از حد کثیف شود، جریان هوای ورودی کاهش پیدا میکند و موتور نمیتواند به شکل ایدهآل کار کند. کاهش شتاب، افزایش مصرف سوخت و بد کار کردن موتور از جمله علائمی هستند که ممکن است با کثیف شدن فیلتر هوا مشاهده شوند. شرایط محیطی نیز روی عمر فیلتر تأثیر دارد. خودرویی که در شهرهای آلوده یا مناطق خاکی و پرگردوغبار تردد میکند، ممکن است به تعویض زودتر فیلتر هوا نیاز داشته باشد. به همین دلیل بهتر است فیلتر هوا در هر سرویس دورهای بررسی شود و در صورت مشاهده آلودگی شدید، تعویض شود.
سیستم جرقهزنی؛ شمع و کوئل و نقش آنها در عملکرد موتور
برای احتراق مخلوط سوخت و هوا، موتور به جرقه مناسب نیاز دارد. این وظیفه بر عهده سیستم جرقهزنی است. شمعها یکی از قطعات مصرفی مهم این سیستم هستند. با گذشت زمان و افزایش کارکرد، الکترود شمعها فرسوده میشود و کیفیت جرقه کاهش پیدا میکند. اگر شمعها وضعیت مناسبی نداشته باشند، ممکن است موتور دچار لرزش، ریپ زدن، کاهش شتاب یا افزایش مصرف سوخت شود. در کنار شمع، کوئل نیز نقش مهمی در تولید ولتاژ مورد نیاز برای ایجاد جرقه دارد. خرابی کوئل میتواند باعث بد کار کردن موتور و حتی روشن شدن چراغ چک شود. البته علائم خرابی کوئل و شمع ممکن است مشابه برخی مشکلات دیگر باشد. بنابراین بهتر است قبل از خرید قطعه، عیبیابی دقیق انجام شود.
سیستم خنککاری اطلس؛ جلوگیری از افزایش بیش از حد دمای موتور
موتور در زمان کار مقدار زیادی حرارت تولید میکند. اگر این حرارت بهدرستی کنترل نشود، دمای موتور افزایش پیدا کرده و قطعات داخلی آن آسیب میبینند. سیستم خنککاری از مجموعهای از قطعات مختلف تشکیل شده است که هرکدام وظیفه خاصی دارند. رادیاتور، واتر پمپ، ترموستات، فن، شیلنگها، مخزن انبساط و مایع خنککننده از اجزای اصلی این سیستم هستند. واتر پمپ وظیفه گردش مایع خنککننده را بر عهده دارد. ترموستات نیز دمای موتور را مدیریت میکند و باعث میشود موتور در شرایط مختلف به محدوده دمایی مناسب برسد.
اگر ترموستات در حالت بسته گیر کند، گردش مایع خنککننده مختل شده و دمای موتور افزایش پیدا میکند. اگر هم در حالت باز گیر کند، موتور ممکن است دیرتر به دمای کاری برسد.رادیاتور نیز وظیفه انتقال حرارت مایع خنککننده به محیط را دارد و فن در شرایطی که جریان هوای طبیعی کافی نیست، به خنککاری کمک میکند.به همین دلیل هرگونه افزایش غیرعادی دمای موتور باید جدی گرفته شود.
چرا آمپر آب اطلس را باید جدی گرفت؟
افزایش دمای موتور یکی از مشکلاتی است که اگر بهموقع تشخیص داده نشود، میتواند خسارت زیادی ایجاد کند. وقتی آمپر آب بیش از حد بالا میرود، ممکن است مشکل از کمبود مایع خنککننده، نشتی، خرابی فن، ترموستات، واتر پمپ یا گرفتگی رادیاتور باشد. در چنین شرایطی ادامه رانندگی میتواند باعث افزایش دما و آسیب به موتور شود. یکی از اشتباهات رایج این است که راننده تصور میکند با اضافه کردن آب، مشکل برطرف شده است. در حالی که اگر علت کاهش مایع خنککننده یک نشتی باشد، اضافه کردن مایع فقط یک راهحل موقت است.
بنابراین اگر سطح مایع خنککننده مرتب کاهش پیدا میکند، باید علت اصلی نشتی پیدا شود. همچنین استفاده از مایع خنککننده مناسب اهمیت زیادی دارد. استفاده طولانیمدت از آب معمولی میتواند باعث ایجاد رسوب و خوردگی در بخشهایی از سیستم خنککاری شود.
گیربکس دستی اطلس
گیربکس دستی یکی از سادهترین و شناختهشدهترین انواع سیستم انتقال قدرت است. در این سیستم، راننده با استفاده از پدال کلاچ و دستهدنده، انتقال قدرت موتور به چرخها را مدیریت میکند. یکی از مهمترین قطعات مرتبط با گیربکس دستی، مجموعه کلاچ است. دیسک، صفحه و بلبرینگ کلاچ در کنار یکدیگر امکان انتقال نیرو از موتور به گیربکس را فراهم میکنند. عمر این قطعات بهشدت به نحوه رانندگی وابسته است.
برای مثال، اگر راننده در ترافیک دائماً پای خود را روی کلاچ نگه دارد، یا هنگام توقف در سربالایی خودرو را با نیمکلاچ ثابت نگه دارد، فشار بیشتری به مجموعه کلاچ وارد خواهد شد.
یکی از نشانههای رایج فرسودگی کلاچ، بالا رفتن دور موتور بدون افزایش متناسب سرعت خودرو است. این وضعیت معمولاً با عنوان «لغزش کلاچ» شناخته میشود. سخت جا رفتن دندهها نیز میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. گاهی مشکل از تنظیمات کلاچ یا مکانیزم تعویض دنده است و گاهی ممکن است به قطعات داخلی گیربکس مربوط باشد. به همین دلیل نباید صرفاً بر اساس یک علامت، قطعهای را تعویض کرد.
گیربکس اتوماتیک اطلس
نسخه اتوماتیک اطلس برای رانندگانی طراحی شده که راحتی بیشتر در رانندگی شهری را ترجیح میدهند.
در خودروهای اتوماتیک، راننده دیگر نیاز ندارد مانند نسخه دستی در هر بار حرکت یا توقف، دنده را بهصورت دستی تعویض کند.
اما راحتی بیشتر به معنی بینیازی از سرویس نیست.
اتفاقاً گیربکس اتوماتیک به سرویس اصولی و استفاده از روغن مناسب حساسیت بیشتری دارد. روغن گیربکس علاوه بر روانکاری، در عملکرد صحیح بخشهای مختلف گیربکس نیز نقش دارد.
استفاده از روغن نامناسب یا ادامه رانندگی با روغن فرسوده میتواند باعث ایجاد مشکلاتی مانند ضربه هنگام تعویض دنده، تأخیر در حرکت یا عملکرد نامنظم گیربکس شود.
یکی از نکات مهم برای مالکان اطلس اتوماتیک این است که هنگام خرید قطعات مربوط به گیربکس، حتماً نوع دقیق گیربکس و مدل خودرو را اعلام کنند.
قطعات مربوط به سیستم انتقال قدرت نسخه اتوماتیک را نمیتوان بدون بررسی با قطعات نسخه دستی جایگزین کرد.
تفاوت نگهداری اطلس دستی و اتوماتیک
مهمترین تفاوت میان دو نسخه در بخش انتقال قدرت است.
در مدل دستی، مجموعه دیسک و صفحه و قطعات مرتبط با کلاچ اهمیت زیادی دارند. در مقابل، در نسخه اتوماتیک، سلامت گیربکس و روغن مخصوص آن اهمیت بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل هزینههای نگهداری این دو نسخه نیز میتواند متفاوت باشد.
| مورد | اطلس دستی | اطلس اتوماتیک |
|---|---|---|
| تعویض دنده | توسط راننده | اتوماتیک |
| پدال کلاچ | دارد | ندارد |
| مجموعه دیسک و صفحه | دارد | متفاوت با مدل دستی |
| حساسیت به روغن گیربکس | مهم | بسیار مهم |
| رانندگی در ترافیک | نیازمند استفاده از کلاچ | راحتتر |
| تعمیرات گیربکس | ساختار سادهتر | تخصصیتر |
| هزینه احتمالی تعمیر گیربکس | معمولاً پایینتر | معمولاً بالاتر |
این جدول یک مقایسه کلی است و هزینه واقعی تعمیرات به نوع خرابی، قطعه مورد استفاده و شرایط بازار بستگی دارد.
سیستم انتقال قدرت و پلوسها
قدرت تولیدشده توسط موتور باید در نهایت به چرخها منتقل شود. این انتقال نیرو از طریق مجموعهای از قطعات انجام میشود که در خودروهای دیفرانسیل جلو، پلوسها یکی از اجزای مهم آن هستند. پلوسها باید بتوانند نیروی موتور را در شرایط مختلف به چرخها منتقل کنند و همزمان امکان تغییر زاویه چرخها را نیز فراهم کنند. یکی از قطعات مهم در این مجموعه، سرپلوس و گردگیر پلوس است. گردگیر وظیفه دارد از ورود گردوغبار و آلودگی به محل اتصال جلوگیری کند و گریس داخل مجموعه را حفظ کند. اگر گردگیر پاره شود و برای مدت طولانی تعویض نشود، آلودگی وارد مجموعه شده و گریس خارج میشود. در چنین شرایطی ممکن است سرپلوس نیز آسیب ببیند. صدای تقتق هنگام چرخاندن فرمان و حرکت، یکی از نشانههایی است که میتواند با خرابی سرپلوس مرتبط باشد. بنابراین یک گردگیر ساده که قیمت چندانی ندارد، در صورت بیتوجهی میتواند باعث خرابی یک قطعه گرانتر شود.
چرا سرویسهای دورهای موتور اطلس اهمیت دارند؟
موتور اطلس مانند هر موتور احتراق داخلی دیگری برای عملکرد صحیح به سرویسهای منظم نیاز دارد. روغن موتور، فیلتر روغن، فیلتر هوا، شمعها، تسمهها و سیستم خنککاری باید در فواصل مناسب بررسی شوند. یکی از مهمترین اصول نگهداری این است که سرویسها فقط بر اساس کیلومتر انجام نشوند. شرایط رانندگی نیز اهمیت دارد. خودرویی که هر روز در ترافیک سنگین حرکت میکند،
با خودرویی که بیشتر مسیر خود را در جاده طی میکند، شرایط یکسانی ندارد.رانندگی در مسیرهای کوتاه و مکرر، استفاده زیاد از کولر، گرمای شدید هوا، گردوغبار و حمل بار زیاد همگی میتوانند فشار بیشتری به خودرو وارد کنند.به همین دلیل برنامه سرویس باید با شرایط واقعی استفاده از خودرو هماهنگ باشد.
هنگام خرید قطعات موتوری اطلس چه اطلاعاتی لازم است؟
اگر قصد خرید یک قطعه موتوری برای اطلس دارید، بهتر است قبل از سفارش چند اطلاعات مهم را آماده کنید. مدل دقیق خودرو، سال تولید، تیپ، نوع گیربکس و در صورت نیاز شماره شاسی میتواند به انتخاب قطعه صحیح کمک کند. برای قطعاتی که در نسخههای مختلف تفاوت دارند، اعلام این اطلاعات اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین اگر قطعه قبلی در اختیار شماست، مقایسه شماره فنی و شکل ظاهری آن با قطعه جدید میتواند در تشخیص سازگاری کمککننده باشد.
با این حال، ظاهر مشابه همیشه به معنی یکسان بودن قطعه نیست. برخی قطعات ممکن است از نظر ابعاد شبیه باشند اما مشخصات فنی متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل خرید از فروشگاهی که در زمینه قطعات سایپا تخصص دارد، میتواند احتمال اشتباه در سفارش را کاهش دهد.
جمعبندی بخش فنی موتور و گیربکس اطلس
اطلس از نظر قوای محرکه، خودرویی شهری است که تلاش شده میان عملکرد، مصرف سوخت و هزینه نگهداری آن تعادل ایجاد شود. موتور چهار سیلندر بنزینی، سیستم انژکتوری و گیربکسهای مختلف بسته به تیپ، مجموعه اصلی قوای محرکه خودرو را تشکیل میدهند. در نسخه دستی، توجه به سلامت کلاچ و نحوه صحیح رانندگی اهمیت زیادی دارد. در نسخه اتوماتیک نیز سرویس صحیح گیربکس و استفاده از روغن مناسب اهمیت بیشتری پیدا میکند.
از طرف دیگر، سیستم خنککاری، فیلترها، شمعها، تسمهها و قطعات مربوط به سیستم سوخترسانی، همگی باید در برنامه نگهداری خودرو قرار داشته باشند. در بخش بعدی این راهنما، وارد یکی از مهمترین قسمتهای خودرو میشویم؛ یعنی سیستم برق اطلس، ECU، سنسورها، سیستم روشنایی و تجهیزات الکترونیکی. در این بخش بررسی خواهیم کرد هر سنسور چه وظیفهای دارد، خرابی آن چه علائمی ایجاد میکند و هنگام خرید قطعات برقی اطلس باید به چه نکاتی توجه داشت.